Ürək Əməliyyatları Haqqında Bilməli Olduqlarınız

Kardiocərrahiyə mərkəzimizdən sadə və anlaşıqlı izahlar

Ürək cərrahiyəsi nədir?

Eşidəndə bir çoxumuz qorxuya düşür — "ürək əməliyyatı" sözü ağır və çətin bir şey kimi görünür. Amma müasir tibbdə kardiocərrahiyə (ürək cərrahiyəsi) artıq təhlükəsiz, dəqiq planlaşdırılmış və minlərlə insanın həyatını xilas edən adi bir müalicə üsuluna çevrilib.

Bu məqalədə sizə ürək əməliyyatlarının nə üçün edildiyini, hansı növlərinin olduğunu və prosesin necə keçdiyini sadə dildə izah edəcəyik — heç bir tibbi hazırlıq tələb olunmadan başa düşəcəyiniz şəkildə.

 

Ürəyin qısa "iş prinsipi"

Ürək — bədənimizin bütün hüceyrələrinə qan vasitəsilə oksigen çatdıran bir nasosdur. O, dörd kameradan (bölmədən) və dörd qapaqdan (klapan — qanın yalnız bir istiqamətdə axmasını təmin edən "qapılar") ibarətdir. Ürəyin öz əzələsini qidalandıran nazik damarlar isə koronar arteriyalar adlanır.

Bu sistemdə hər hansı bir problem yarandıqda — məsələn, damar tıxandıqda və ya klapan düzgün işləmədikdə — bədən lazımi qanı ala bilmir. Məhz bu zaman cərrahi müdaxilə zəruri olur.

Ürək əməliyyatı nə vaxt lazım olur?

Aşağıdakı hallarda həkimlər cərrahi müalicəni tövsiyə edə bilər:

• Koronar arteriya xəstəliyi — ürəyi qidalandıran damarların daralması və ya tıxanması nəticəsində sinə ağrısı (angina) və ya infarkt riski yaranır.
• Klapan xəstəlikləri — ürək qapaqları (klapanlar) düzgün açılıb-bağlanmadıqda qan geriyə axa bilər və ya axını çətinləşə bilər.
• Anadangəlmə ürək qüsurları — bəzi insanlar ürəyin quruluşunda anadan olarkən mövcud olan problemlərlə doğulur.
• Aritmiyalar — ürəyin qeyri-müntəzəm döyünməsi (ritm pozğunluğu).
• Aorta anevrizması — ürəkdən çıxan əsas damarın (aorta) divarının zəifləyib şişməsi.

Ən çox rast gəlinən əməliyyat növləri

1. Aorta-koronar şuntlama (bypass əməliyyatı)

Tıxanmış koronar arteriyanı "bypass" etmək (yəni tıxanmış hissəni keçib yeni yol açmaq) üçün bədənin başqa yerindən (adətən ayaqdan və ya sinədən) götürülmüş sağlam bir damar parçası tıxanmış nahiyəni əvəz edir. Beləliklə, qan yenidən sərbəst axa bilir.

2. Klapan əməliyyatları

Zədələnmiş klapan (ürək qapağı) ya təmir olunur (bərpa edilir), ya da əvəz olunur — bunun üçün mexaniki və ya bioloji (heyvan toxumasından hazırlanan) süni klapan istifadə edilə bilər.

3. Minimal invaziv cərrahiyə

"Minimal invaziv" — böyük kəsiklər olmadan, kiçik dəliklər vasitəsilə xüsusi alətlər və kamera ilə aparılan əməliyyat üsuludur. Bu üsul daha az ağrı, daha qısa xəstəxana müddəti və daha sürətli sağalma deməkdir.

4. Kateter əsaslı müdaxilələr

Bəzi hallarda ümumiyyətlə "açıq" əməliyyata ehtiyac qalmır. Kateter (nazik, çevik boru) qan damarı vasitəsilə ürəyə qədər aparılır və problem oradan həll edilir. Buna misal olaraq stent (tıxanmış damarı açıq saxlamaq üçün yerləşdirilən kiçik metal spiral) qoyulmasını göstərmək olar.

[Şəkil üçün yer: Stent və ya kateter müdaxiləsinin sxemi]

Əməliyyat prosesi necə keçir?

1. Diaqnostika — EKQ (ürəyin elektrik fəaliyyətini ölçən test), exokardioqrafiya (ultrasəs vasitəsilə ürəyin görüntüsü) və angioqrafiya (damarların rentgen vasitəsilə görüntülənməsi) kimi müayinələrlə problem dəqiqləşdirilir.
2. Planlaşdırma — cərrah komandası əməliyyatın növünü və üsulunu müəyyən edir.
3. Əməliyyat — bəzi mürəkkəb hallarda süni qan dövranı aparatı (ürək dayandırılarkən qanı bədəndə dövr etdirən maşın) istifadə olunur.
4. Bərpa dövrü — əməliyyatdan sonra xəstə əvvəlcə intensiv müşahidə şöbəsində, sonra isə adi otaqda müalicə alır.

Əməliyyatdan sonra nələr gözlənilir?

Sağalma müddəti əməliyyatın növündən asılı olaraq dəyişir, amma ümumi olaraq:

• İlk günlər tibb heyətinin daimi nəzarəti altında keçir.
• Tənəffüs və hərəkət məşqləri (fizioterapiya) tez başlanır.
• Bir neçə həftə ərzində gündəlik fəaliyyətlərə tədricən qayıdış mümkün olur.
• Həkim tərəfindən təyin olunan dərman və pəhriz tövsiyələrinə əməl etmək sağalmanı sürətləndirir.

 

Nəyə görə bizim mərkəzi seçməlisiniz?

• Təcrübəli kardiocərrahiya komandası
• Müasir diaqnostika və əməliyyat avadanlığı
• Fərdi yanaşma və hər xəstə üçün ayrıca müalicə planı
• Əməliyyatdan əvvəl və sonra tam dəstək

Nəticə

Ürək əməliyyatı eşidildiyi qədər qorxulu deyil — düzgün diaqnoz, təcrübəli komanda və müasir üsullarla bu proses təhlükəsiz və effektiv şəkildə aparılır. Əgər sizdə və ya yaxınlarınızda ürəklə bağlı narahatlıq varsa, gecikmədən mütəxəssisə müraciət edin.

Bu məqalə ümumi məlumat xarakteri daşıyır və həkim məsləhətini əvəz etmir. Konkret sağlamlıq vəziyyətiniz üçün mütləq kardioloq və ya kardiocərrahla məsləhətləşin.